Jeśli chcemy inwestować swoje pieniądze i przy okazji nie stracić wszystkiego po kilku tygodniach lub miesiącach, musimy najpierw szczegółowo opracować zasady, według których będziemy działać.

Tak samo jak nie zabieramy się za budowę domu bez wcześniejszych przygotowań, rozpisania i rozrysowania planów, tak samo nie powinniśmy się zabierać za inwestowanie swoich pieniędzy nie mając wcześniej ustalonego planu.

Foto: Stock.XCHNG

Absolutną podstawą w bezpiecznym inwestowaniu jest utworzenie sobie przynajmniej dwóch funduszy – funduszu awaryjnego oraz funduszu inwestycyjnego. Nigdy na grę na giełdzie nie przeznaczajmy pieniędzy bezpośrednio z naszej wypłaty. Nie grajmy też nie posiadając zabezpieczenia finansowego w wysokości kilkumiesięcznych zarobków. Dokładniej to zagadnienie opisałem w osobnym artykule.

Kolejną sprawą jest plan inwestycyjny. Dobry plan inwestycyjny powinien przewidywać wszystkie możliwe sytuacje – a więc zarówno zyski jak i stratę pieniędzy, możliwość wystąpienia stratnych transakcji kilka razy pod rząd. Musimy wiedzieć kiedy wejść na rynek, z jakim kapitałem, oraz kiedy z niego wyjść – tak, aby zyskać jak najwięcej.

Większość początkujących inwestorów jednak skupia się tylko na wyborze momentu wejścia na rynek – bada punkty wsparcia, oporu, wskaźniki techniczne, lub po prostu zawiera transakcję pod wpływem emocji.

Przetrwać – utrzymać kapitał – zarobić

Głównym celem odpowiednio przygotowanego długofalowego planu inwestycyjnego jest przetrwanie na rynku jak najdłużej. Wbrew pozorom, na giełdzie bardzo łatwo jest stracić wszystkie pieniądze. Gdy je stracimy, nie będziemy już mieli czym grać i inwestowanie się kończy. Dlatego powinniśmy dbać o to, żeby nie stracić całego swojego kapitału.

Drugim celem jest wypracowanie stałej stopy zwrotu. W tym momencie wchodzi w grę magia procentu składanego. Jeżeli będziemy regularnie osiągać stałą stopę zwrotu, np. 8%, to wyjdziemy na tym lepiej, niż osiągając w jednym roku – gdy jest hossa – 30%, a przez następne kilka lat będąc na minusie. Dopiero ostatnim celem jest osiągnięcie wysokich zysków.

Strategia „przetrwać – utrzymać kapitał – zarobić” nie pasuje więc do powszechnego wyobrażenia o giełdzie i inwestowaniu. W powszechnym mniemaniu giełda to miejsce, gdzie można szybko się wzbogacić. Głośno było ostatnio o Andrew Lahde, zarządzającym funduszem który zarobił w ostatnim roku 866% na kryzysie finansowym (swoją drogą, wyszedł z rynku we wspaniałym stylu). Z tego co mi wiadomo, posiada on gruntowne wykształcenie ekonomiczne. Natomiast wiele osób, które nie miało dotąd styczności z giełdą próbują zarobić tyle, ile profesjonaliści inwestujący na giełdzie od lat.

Dopóki nie mamy doświadczenia  giełdowego, nie możemy sobie pozwolić na ryzyko. Osiąganie wysokich zysków wiąże się z wysokim ryzykiem – te dwie rzeczy są ze sobą nierozerwalnie związane. Dlatego powinniśmy się skupić na stworzeniu planu inwestycyjnego spełniającego powyższe zasady.

Trzy filary inwestowania

Zwykły system, mówiący nam kiedy kupić i kiedy sprzedać to za mało. Nie sprosta on naszym wymaganiom, przedstawionym w poprzednim akapicie. To musi być coś bardziej kompleksowego. Plan taki powinien brać pod uwagę moment wejścia i wyjścia z rynku, mechanizmy ochrony kapitału, a także skupić się na odpowiednim nastawieniu inwestora do jego pieniędzy i inwestowania.

W tym momencie przechodzimy do sedna sprawy. Nasz plan inwestycyjny powinien brać pod uwagę trzy filary inwestowania:

1. Psychologia.
   Podstawowy element planu. Odpowiada na pytanie „dlaczego?„. Inwestor powinien wiedzieć, dlaczego inwestuje. Powinien także mieć odpowiednie nastawienie do swojego planu.
2. Analiza rynku i systemy inwestycyjne.
   W naszym planie jest także miejsce na analizę rynku oraz opracowanie systemu inwestycyjnego. W ten sposób odpowiemy na pytanie „kiedy?„. To tutaj określamy kiedy wejść na rynek i kiedy go opuścić.
3. Metody zarządzania kapitałem.
   Ten element odpowiada na pytanie „ile?” – ile pieniędzy mamy przeznaczyć na pojedynczą inwestycję. Metody zarządzania kapitałem pozwolą nam ochronić nasze pieniądze, jeśli nasz system inwestycyjny spowoduje, że kilka razy pod rząd stracimy na transakcjach. Odpowiednie metody zarządzania kapitałem sprawią, że będziemy mogli poprawić system, a po naprawie będziemy także mieli co inwestować.

Każdy z filarów jest równie ważny i jeden bez drugiego nie może istnieć. W kolejnych wpisach omówię dokładniej każdy z elementów długofalowego planu inwestycyjnego.

Jest teraz najlepszy czas na rozpoczęcie przygody z giełdą – akcje wielu spółek bardzo potaniały, ale na rynku jeszcze panuje niepewność. Jeszcze nie czas na kupowanie akcji, bo najprawdopodobniej tylko stracimy na takiej grze. Dopóki na giełdzie nie zapanują optymistyczne nastroje, czas ten możemy poświęcić na naukę i kumulowanie kapitału. Te dwie sprawy są najistotniejsze zanim rozpoczniemy grę na giełdzie.

Nie będę teraz pisał o tym co to jest giełda. W internecie istnieje wiele stron z których można się bardzo dużo dowiedzieć na temat giełdy – odnośniki do najciekawszych stron znajdują się w dziale „Ciekawe strony”, po lewej stronie mojego bloga.

Kumulowanie kapitału

Chciałbym skupić się tutaj na drugiej sprawie – zbieraniu kapitału początkowego. Żeby grać na giełdzie musimy przecież dysponować jakąś gotówką. Najgorszą strategią inwestycyjną jest całkowity brak planu jeśli chodzi o wykorzystanie swoich oszczędności. Prawda jest taka, że początkujący gracze najczęściej przegrywają. Czasem mają szczęście początkującego i uda im się kilka razy pod rząd zarobić. Jednak wcześniej czy później szczęście się kończy. Braki wiedzy dadzą się we znaki, na giełdzie kończy się hossa i gracz przegrywa.

Dlatego warto na przygodę z giełdą przeznaczyć specjalnie na ten cel odłożone pieniądze, których strata nie spowoduje że nie starczy nam na czynsz, albo nie będziemy mieli za co jeść. Jeśli jesteśmy początkującymi inwestorami, pod żadnym pozorem nie zaciągajmy kredytu na kupno akcji, nawet jeśli możliwości zarobku są bardzo obiecujące (tak jak to było np. w pierwszej połowie 2007 roku).

źródło: Stooq.pl

Rynek jest nieobliczalny i nigdy nie możemy być pewni że nasze przewidywania są poprawne, a zaciągając kredyt, który musimy przecież później spłacić, narażamy się na duże ryzyko. Do tego dochodzi jeszcze kilka innych kwestii które działają przeciwko niedoświadczonemu inwestorowi, m.in. psychologia tłumu, emocje (o tym szerzej w następnych wpisach).

Zasady systematycznego oszczędzania

Chcę tu podać główne zasady, którymi należy się kierować rozpoczynając swoją przygodę z giełdą. Na pewno przydadzą się one także tym wszystkim, którzy chcą po prostu mądrze rozporządzać swoimi oszczędnościami. Zasady są po części opracowane na podstawie moich własnych doświadczeń, a po części na podstawie książek, które miałem okazję przeczytać.

Podstawową zasadą jest podzielenie swoich oszczędności na kilka części. Z reguły jest tak, że z comiesięcznych przychodów jakaś część musi być przeznaczona na niezbędne wydatki – czynsz, jedzenie, ubrania, itd., a pozostałe pieniądze to nadwyżka finansowa, z którą możemy zrobić co chcemy.

Powinniśmy zatem być w stanie określić ile pieniędzy wydajemy miesięcznie na potrzeby podstawowe, a ile wydajemy na zwykłą konsumpcję. W tym celu należy przynajmniej przez 3-4 miesiące notować wszystkie swoje wydatki, tak aby można było ustalić średnią kwotę. Można to robić na kartce, ale mamy przecież XXI wiek i warto skorzystać z programów wspomagających zarządzanie budżetem domowym. Ja osobiście korzystam z prostej aplikacji MoneyManager na telefony komórkowe – jest to program darmowy, w wersji Java, więc powinien działać na większości telefonów komórkowych. W ten sposób możesz notować wydatki na bieżąco, niezależnie od tego gdzie się znajdujesz.

Aby nasze oszczędzanie dawało jak najlepsze rezultaty, powinniśmy ograniczyć wydatki związane z konsumpcją. Część przychodów, która nam pozostała, może być przeznaczona na oszczędności.

Jeśli nie chcemy przeznaczać wszystkich pozostałych pieniędzy, to najlepszą metodą na „zmuszenie się” do oszczędzania jest metoda płać najpierw sobie. Chodzi tutaj o to, żeby z każdego swojego przychodu (pensji, zwrotu podatku, itp.), jeszcze przed wydaniem tych pieniędzy na cokolwiek, wydzielić sobie przykładowo 20%, które przeznaczymy na oszczędności. Możemy traktować tą część jako rodzaj „podatku”, który płacimy samemu sobie. Gdy już się przyzwyczaimy do takiego oszczędzania, możemy stopniowo zwiększać procent naszego podatku aż osiągniemy maksymalną wartość – np. 50% wszystkich przychodów.

Oszczędności najlepiej podzielić na trzy części:

1. Fundusz awaryjny.
2. Kapitał inwestycyjny.
3. Oszczędności bieżące.

Najważniejszy jest fundusz awaryjny (o czym poniżej). Gdy go już zgromadzimy, możemy rozpocząć oszczędzanie na konta nr 2 i 3. Kolejność odkładania na te konta jest zależna od nas – równie dobrze możemy równocześnie odkładać pieniądze na inwestycje i na bieżące potrzeby.

Oszczędności można łatwo podzielić zakładając kilka kont oszczędnościowych w banku i odpowiednio je nazywając. Kont przeznaczonych na oszczędności bieżące może być więcej – przykładowo jeśli odkładamy pieniądze na samochód oraz na nowy telewizor, warto wydzielić takie oszczędności od reszty pieniędzy.

Fundusz awaryjny

Są to pieniądze „na czarną godzinę”, potrzebne gdybyśmy stracili pracę lub popadli nagle w finansowe tarapaty. Tych pieniędzy nie powinniśmy ruszać dopóki nie będą naprawdę potrzebne. Wiele źródeł podaje, że fundusz awaryjny powinien stanowić co najmniej równowartość kapitału potrzebnego do przeżycia sześciu miesięcy. Tak więc przyda nam się tutaj wartość wydatków, którą zanotowaliśmy przy pomocy programu do zarządzania budżetem domowym.

Z reguły nasze zabezpieczenie finansowe powinno wynosić 5000 do 10000 zł. Oczywiście dla każdej osoby jest inaczej i warto samemu sprawdzić swoje wymagania finansowe.

Kapitał inwestycyjny

To te pieniądze możemy przeznaczyć na grę na giełdzie lub na rozpoczęcie biznesu. Bo oprócz dobrego pomysłu, aby skutecznie działać w biznesie potrzebne są pieniądze. Jak zdobyć naprawdę duże pieniądze na biznes napiszę w kolejnych postach. Ewentualna utrata gotówki z kapitału inwestycyjnego nie spowoduje, że będziemy musieli się zapożyczać, aby nam starczyło na codzienne wydatki. Dzięki funduszowi awaryjnemu będziemy zabezpieczeni przed takimi przypadkami.

Oszczędności bieżące

Oszczędności przeznaczone na konsumpcję. Możemy je przeznaczyć na konkretny cel (np. nowy telewizor, wycieczkę, prezenty, itd.).

Nie daj się pokusom

Podstawowa zasada konsekwentnego oszczędzania, której nie można złamać, to zakaz wypłacania z funduszu awaryjnego i kapitału inwestycyjnego w celach innych, niż te do których są one przeznaczone. Jedyną dodatkową możliwością wypłaty z funduszu awaryjnego jest przeniesienie nagromadzonych odsetek do kapitału inwestycyjnego. Łamiąc zasady wypłacania sami sobie udowodnimy, że jesteśmy niekonsekwentni, i jeśli raz złamaliśmy swoje zasady, to będziemy mogli je złamać jeszcze raz, jeśli nadarzy się taka okazja.

Życzę zatem wszystkim motywacji i konsekwencji w realizacji swoich planów finansowych.