Efekt motyla to także film, który przedstawia hollywoodzką interpretację tego zjawiska. Jest to thriller, więc oczywiście każda decyzja bohatera wiąże się z tragicznymi w skutkach wydarzeniami w jego rodzinie. Na szczęście w prawdziwym życiu wcale nie musi tak być – naszymi działaniami możemy też „przyciągnąć” do siebie bardziej pozytywne zdarzenia.

Powyższy obrazek przedstawia interpretację matematyczną efektu motyla – atraktory Lorenza, które różnią się początkową wartością parametru x o zaledwie 1·10^-5. Początkowe stożki są niemal w tym samym miejscu, natomiast położenie końcowych różni się znacznie – biorąc pod uwagę mikroskopijną różnicę na samym początku.

Wracając do życia codziennego – efekt motyla można porównać z efektem, jaki powoduje lawina staczająca się w górach. Jedno wydarzenie czy decyzja, którą podjęliśmy w przeszłości, pociąga za sobą kolejne wydarzenia czy potrzebę podjęcia kolejnych decyzji, a nowopowstała sytuacja ma coraz większy wpływ na nasze życie. Po jakimś czasie ta nowa sytuacja rozwija się już niejako sama – rozpędzona jak lawina, która z każdą chwilą przemieszcza się coraz szybciej.

Tak samo jak do powstania lawiny potrzebny jest jakiś impuls (czasem delikatne drgnięcie, a czasem np. stado reniferów, które przebiegło w pobliżu) tak i w naszym życiu aby spowodować dużą zmianę czasem wystarczy jedna drobna, nawet przypadkowo podjęta decyzja, a czasem kilka lat wysiłków i starań.

Przygotuj się na efekt motyla

Warto być otwartym na nowości – warto poznawać nowych ludzi, podejmować nowe wyzwania jeśli dzięki nim nauczymy się czegoś nowego (nawet jeśli wydają się trudne), warto być otwartym na nowe doświadczenia. Człowiek z natury boi się nieznanego. Jednak żeby móc doświadczyć prawdziwego efektu motyla, a nie tkwić całe życie w tym samym otoczeniu nie rozwijając się, należy po prostu otworzyć się na nowe możliwości.

Aby być w pełni przygotowanym na efekt motyla, należy podejść strategicznie do swoich życiowych planów. Oznacza to m.in. umiejętność podejmowania decyzji mając na uwadze wszelkie możliwe efekty takich działań (zwłaszcza te negatywne). Bądź czujny i gdy nadarzy się sytuacja, która może zaważyć na dalszym Twoim życiu, podejmuj decyzje z rozwagą i starannie przemyśl każdy Twój ruch.

Zapuszczaj się w nieznane terytoria, podejmuj nowe wyzwania, bo tylko w ten sposób możesz mieć wpływ na swoje dalsze życie, możesz kierować swoim losem (przynajmniej w jakimś stopniu, bo musimy tutaj wyłączyć przypadki niezależne od nas). Bardzo trafnie to określił Marcin Radlak na swoim blogu Pro-Trading.pl:

Móc żyć życiem jakie chcę, a nie jakie jest dostępne, jest moją podstawową motywacją do robienia tego, co wydaje się niemożliwe.

Bardzo podoba mi się to zdanie i chyba niebawem je wrzucę na blog jako cytat sukcesu

Warto też pamiętać, że jak wszystko w życiu, efekt motyla może mieć także negatywne następstwa. Jedna decyzja czy wydarzenie w życiu może zdecydowanie pogorszyć nasze perspektywy i pogrzebać nasze plany. Jak we wszystkim, trzeba postępować rozsądnie i rozważnie.

Efekt motyla u mnie

Patrząc wstecz na moje życie muszę przyznać, że było kilka sytuacji i decyzji, które zaważyły na dalszym biegu mojego życia. Pierwszy przypadek, jaki mi się nasuwa, to oczywiście poznanie Ewy. Całkowicie przypadkowe zdarzenie, które mogło przejść w naszym życiu bez echa – a jednak tak się nie stało. Pamiętam jak podczas pierwszych wspólnych spotkań zastanawialiśmy się nad sensownością takiego związku na odległość. Było kilka różnych możliwości, ale wybraliśmy bramkę nr 2 i już teraz wiadomo co z tego wynikło

Nie wiem też, czy bym się tak żywo zainteresował ekonomią, gdyby nie książki Kiyosaki’ego i jego talent do przekonywującego tłumaczenia tych zagadnień i motywowania ludzi do działania. Na pewno ten blog by nie powstał bez jego książek. Teraz coraz poważniej myślę o ekonomii jako mojej drugiej życiowej specjalizacji, oprócz aktualnej w branży IT.

Również od jakiegoś już czasu przygotowujemy się z żoną do uruchomienia naszego pierwszego biznesu. Nie spodziewamy się od razu jakichś wielkich zysków, ale działamy z myślą o długim terminie. Zaczynamy coś, co może mieć w przyszłości duży wpływ na nasze życie i nasz sposób myślenia. Ale o tym jeszcze kiedyś napiszę…

Jeżeli nie wiesz, dokąd zmierzasz, możesz dotrzeć do miejsca, w którym nigdy nie planowałeś się znaleźć.

Alexander Elder

Działanie bez planu przypomina błądzenie dziecka we mgle. Warto się zastanowić gdzie chcemy iść, jeszcze zanim wyruszymy na tą mgłę – będziemy wtedy mogli kogoś zapytać się o drogę.

Wygrywa tylko ten, kto ma jasno określony cel i nieodparte pragnienie, aby go osiągnąć.

Napoleon Hill

Kontynuując zagadnienie motywacji – oprócz niej potrzebujemy jeszcze określić dokąd dążymy, oraz w jaki sposób chcemy dotrzeć do celu.

Sztuka wyznaczania celów

Pierwszym krokiem do zrealizowania swojego marzenia jest wyznaczenie sobie celu.

Foto: Stock.XCHNG

Więc wyznaczamy sobie cele:

• Napisać książkę
• Być zdrowym
• Być bogatym
• Schudnąć

Teoretycznie wszystko jest w porządku – mamy cel i wiemy o co chodzi. Jednak coś tu jest nie tak… Jak mamy się zabrać za realizację któregoś z tych celów?

Przedstawione cele nie zawierają żadnych konkretów. Nie wiemy w jak długim czasie mamy je osiągnąć, dlaczego chcemy je osiągnąć, a w przypadku dwóch ostatnich celów, nie będziemy też wiedzieć kiedy je osiągnęliśmy. Nie wiemy nawet, czy wszystkie te cele są w zasięgu naszych możliwości.

Istnieje jednak już gotowy, sprawdzony przez ekspertów, przepis na to, jak prawidłowo określić motywujące i realistyczne cele. Jest to technika formułowania celów S.M.A.R.T. – zestaw złotych zasad, których należy się trzymać określając cel.

SMART to pięć poniższych zasad:

S: Specific / Szczegółowy

Zastanów się i określ, co dokładnie chcesz osiągnąć. Odpowiedz sobie na pytania:

• Dlaczego ten cel jest dla Ciebie w tym momencie ważny?
• Co chcesz ostatecznie osiągnąć?
• W jaki sposób chcesz ten cel osiągnąć?

Jeśli nie przemyślisz dobrze celu, będzie on dla Ciebie mało konkretny, a przez to słabo Cię będzie motywował do pracy i nie będziesz wiedział jak się do niego zabrać.

Źle: „Schudnąć”

Dobrze: „Być zdrowy – schudnąć o 10 kilo chodząc 2 razy w tygodniu na aerobik”

Mała uwaga: podane „dobre” przykłady dla danej zasady mogą nie spełniać wymogów dla innych zasad. Chciałem tu tylko podkreślić znaczenie konkretnej zasady.

Mało precyzyjnie określone cele prowadzą do mało satysfakcjonujących wyników.

M: Measurable / Mierzalny

Jeśli cel jest mierzalny, w łatwy sposób będzie można sprawdzać postępy – sprawdzić, czy idziemy w dobrym kierunku i jak dużo jeszcze zostało do zrobienia, aby zrealizować cel.

Zasada teoretycznie prosta do wdrożenia, ale co zrobimy gdy mamy cel typowo niemierzalny – na przykład „poprawić relacje ze swoją drugą połówką”? Taki cel można podzielić na mniejsze cele, które dadzą się zmierzyć, a zsumowane razem zaowocują rzeczywistą poprawą relacji między Wami – np.: „Codziennie chodzić razem na półgodzinne spacery”.

Poniżej przykład jak mglisty cel zamienić na konkret. Być może dla Ciebie milion złotych to jeszcze nie bogactwo, ale jest to już konkretna kwota, a po osiągnięciu tego celu zawsze można podnieść poprzeczkę

Źle: „Być bogaty”

Dobrze: „Zarobić milion złotych”

A: Achievable / Ambitny, osiągalny

W przypadku tej literki i następnej zasady nieco się nakładają. Cel musi być realistyczny i osiągalny - są to synonimy, więc ja posłużyłem się jeszcze innym słowem, które można też znaleźć w literaturze.

Cel nie powinien być zbyt prosty, bo szybko go zrealizujesz i najprawdopodobniej nie wniesie zbyt dużo do Twojego życia. Poprzeczka powinna być na tyle wysoko ustawiona, aby realizacja celu znacząco zmieniła Twoje życie (oczywiście na plus), a podczas realizacji można było nauczyć się nowych, pożytecznych rzeczy. Dodatkowym pozytywem jest fakt, że z reguły to, co się nauczysz podczas realizacji ambitnego celu, będziesz mógł wykorzystywać w życiu codziennym.

Przykładowo:

Źle: „Będę się mniej denerwować”

Dobrze: „Pójdę na kurs medytacji i panowania nad sobą i zacznę stosować w praktyce zdobytą wiedzę”

Gdy nauczymy się panowania nad sobą i wyrobimy nawyk stosowania nauczonych metod, przyda nam się to na długie lata. Do tego możemy tak zdobytą wiedzą obdarować jakiegoś innego nerwowego człowieka.

R: Relevant / Realistyczny

Wiadomo, że cel, którego nie jesteśmy w stanie osiągnąć w określonym czasie nie ma szans na realizację. Nie oznacza to jednak, że cel ma być łatwy do osiągnięcia.

Po prostu powinieneś być w stanie opracować plan dotarcia do niego. Jeśli nie jesteś w stanie tego zrobić, bądź któryś z kroków opracowanego planu jest dla Ciebie niemożliwy do zrealizowania, może to oznaczać, że wyznaczyłeś sobie zbyt trudny cel.

Poniższy przykładowy cel może okazać się zbyt trudny do realizacji dla osoby, która bardzo dawno nie biegała.

Źle: „Utrzymywać kondycję biegając godzinę dziennie”

Dobrze: „Do końca 2008 roku będę w stanie biegać pół godziny dziennie bez zadyszki”

Lepiej mniej a regularnie, niż więcej a po tygodniu zmęczenie sprawi że stracisz ochotę na dalszą realizację celu.

T: Timely defined / Terminowy

Wyznacz sobie termin ostateczny, w którym chcesz osiągnąć cel. Oczywiście termin taki powinien być mierzalny i realistyczny. Coś w rodzaju deadline’u – musi to być konkretna data, np. 1 października 2008. Wtedy będziesz czuł presję do tego, żeby zacząć działać, aby wyrobić się przed terminem.

Jeśli nie ustalisz sobie konkretnego terminu, albo ustalisz termin typu „za 2 miesiące”, nie odczujesz motywacji żeby zacząć. Wtedy każdy moment jest równie dobry do rozpoczęcia realizacji celu – a najczęściej okazuje się, że nie zaczynamy w ogóle.

Źle: „Chcę schudnąć”

Dobrze: „Do grudnia 2008 schudnę 5 kilo”

Do tych zasad można dołączyć jeszcze dwie, które są obecne w zmodyfikowanej wersji – SMARTER:

E: Exciting / Ekscytujący

Twój cel powinien Cię kręcić. Komu by się chciało ruszać z miejsca, jeśli cel byłby nieatrakcyjny, nie dotyczyłby czegoś, co Cię interesuje. Kogoś, kto lubi adrenalinę, lubi gdy się dużo dzieje, nigdy nie podejmie się realizacji celu „chcę zostać bibliotekarzem” (no chyba że na stare lata…).

Są też przypadki gdy cel sam w sobie jest atrakcyjny, ale został wyrażony w nieatrakcyjny sposób.

Źle: „Zacząć się ruszać i zrzucić na wadze”

Dobrze: „Być zdrowy i optymistycznie nastawiony do życia – regularnie ćwiczyć, biegać, zdrowo się odżywiać – w zdrowym ciele zdrowy duch”

Sposób sformułowania celu także ma duże znaczenie.

R: Recorded / Zapisany

Cel, gdy już go prawidłowo sformułujemy przy pomocy przedstawionych zasad, powinien być zapisany. Najlepiej na kartce, dużymi literami, i powieszony w widocznym miejscu.

Jeśli nie zapiszemy celu, nie będzie on miał takiej „mocy” – możemy go po jakimś czasie zapomnieć, przekręcić, albo całkowicie zmienić jego sens.

Cele długoterminowe

Cele wyznaczane za pomocą metody SMART są dobre dla celów krótko i średnioterminowych, kiedy mamy określone konkretne wymagania co do takiego celu. Natomiast cele długoterminowe, życiowe, najczęściej nie spełniają standardów SMART – i wcale nie muszą spełniać.

„Wieść szczęśliwe życie” jest celem życiowym, nadrzędnym. Może on posłużyć do określania już konkretniejszych celów, realizowanych na co dzień, na przykład: „Raz w miesiącu zabrać swoją drugą połówkę na ‘randkę’”. Kilka takich pomniejszych, konkretnych celów po zsumowaniu złoży się na ten życiowy cel.

Trzeba tylko uczynić ten pierwszy krok.